Czym powinien cechować się nowoczesny osprzęt elektroinstalacyjny?

Dawniej łączniki służyły głównie do sterowania światłem, a do gniazd wkładało się przede wszystkim typowe wtyczki – lamp, radia, telewizora czy sprzętu AGD. Obecnie tymi pierwszymi obsługuje się również instalację inteligentną, osłony okienne wyposażone w napęd, sprzęt audio, czy reguluje temperaturę w pomieszczeniu. A gniazda służą też do zasilania telefonu, komputera czy głośników.

Czym powinien cechować się nowoczesny osprzęt elektroinstalacyjny?

Sprzedawany przed laty osprzęt elektroinstalacyjny nie był zbyt zróżnicowany, ani pod względem funkcji, ani wyglądu. W każdym domu były podobne łączniki i gniazda, zazwyczaj plastikowe, w białym kolorze. Obecnie osprzęt służy nie tylko do pobierania prądu i uruchamiania urządzeń elektrycznych, ale jest też istotnym elementem dekoracyjnym każdego wnętrza. Równie ważna jak jego parametry użytkowe jest więc estetyka. Tym bardziej, że ze względu na rosnącą liczbę sprzętu elektrycznego i multimedialnego montujemy go w domach coraz więcej. Nie dziwi więc szeroka oferta tego typu produktów. Modele mają zróżnicowane wzornictwo i kolorystykę, co ułatwia dopasowanie osprzętu do każdego wystroju.

Współczesne rodzaje łączników

Kiedyś wykorzystywane były w zasadzie tylko do włączania lub wyłączania światła. Obecnie za ich pomocą steruje się również ogrzewaniem, klimatyzacją, osłonami okiennymi czy zarządza domową automatyką.

Ze względu na sposób montażu, wyróżnia się modele:

  • podtynkowe - osadza się je w schowanych w ścianach puszkach instalacyjnych, montowanych podczas układania instalacji elektrycznej
  • natynkowe - łączniki natynkowe montuje się bez użycia puszek, bezpośrednio do ściany. Takie rozwiązanie nie jest zbyt estetyczne, dlatego stosuje się je przede wszystkim w pomieszczeniach gospodarczych, w piwnicach, na strychach, ewentualnie we wnętrzach w stylu industrialnym
  • wtynkowe - wersją pośrednią między oboma wymienionym są modele wtynkowe, które umieszcza się w puszkach instalacyjnych o grubości tynku. Ten wariant jest najmniej popularny.

Najbardziej rozpowszechnione są łączniki uniwersalne, ale można też kupić produkty przeznaczone do ścian wykonanych z konkretnego materiału, np. murowanych albo z płyt g-k. Łączniki mogą być pojedyncze, podwójne i potrójne – nazwa wskazuje, ile odbiorników (np. żarówek) obsługują.

Sprzedawany obecnie osprzęt jest znacznie bardziej funkcjonalny niż kiedyś. Służy nie tylko do sterowania światłem, ale też np. osłonami okiennymi czy instalacją inteligentną fot. Legrand

Kolejny podział dotyczy sposobu uruchamiania łącznika. Modele dotykowe reagują na dotyk, a bezdotykowe, które wyposażone są w sensor, na ruch ręką. Sprzętem wyposażonym w odbiornik podczerwieni ukryty w puszce instalacyjnej steruje się za pomocą pilota. 

W modelach dotykowych klawisz cały czas pozostaje w jednej płaszczyźnie z ramką, w stabilnych, po naciśnięciu – w wybranej pozycji. Natomiast w łącznikach zwiernych przechyla się na moment i wraca do poprzedniej pozycji. Te ostatnie pełnią najczęściej rolę dzwonków albo przycisków impulsowych w połączeniu z przekaźnikami bistabilnymi, używanymi do sterowania oświetleniem z kilku miejsc.

Możliwość włączania i wyłączania światła z dwóch miejsc to cecha łączników schodowych. Sprawdzają się nie tylko na górze i dole schodów, ale również w długich korytarzach. Z kolei modele krzyżowe jako uzupełnienie schodowych wykorzystuje się do sterowania światłem z dowolnej liczby miejsc. Coraz częściej zastępuje się je przełącznikami bistabilnymi i łącznikami zwiernymi. Opisywany osprzęt dostępny jest bez i z podświetleniem. Dzięki diodzie LED nie ma problemu, żeby trafić na niego po ciemku.

Dzięki modelowi schodowemu światło można zapalać i gasić z dwóch różnych miejsc fot. Ospel

Jak wspomniano, łączniki oferowane są w szerokiej gamie wzorów i kolorów. Nie jesteśmy już też skazani na plastik, bo w sprzedaży są również modele z drewna, stali nie- rdzewnej, aluminium, szkła czy powlekane skórą. Spotyka się też wyroby, w których zastosowano kombinację różnych materiałów. Tego typu osprzęt można wyposażyć w podkładkę (przezroczystą lub ozdobną), dzięki której nie będzie się brudziła ściana, albo zastosować nakładkę dekoracyjną, pozwalającą zmienić wygląd łącznika.

Osprzęt elektroinstalacyjny, choć niepozorny, jest ważnym elementem dekoracyjnym wnętrz. Przy wyborze warto więc zwracać uwagę na jego walory estetyczne fot. Kontakt Simon

Łączniki z funkcją sterującą

Również mogą służyć do sterowania oświetleniem, ale warto wyróżnić je, ze względu na specyfikę. I tak ściemniacze umożliwiają regulowanie strumieniem światła. Najpopularniejsze są modele obrotowe i przyciskowo-obrotowe, w których sterowanie odbywa się przy pomocy potencjometru z wyłącznikiem. Takie rozwiązanie jest nie tylko komfortowe, ale też ekonomiczne – nie zawsze przecież światło musi świecić z pełną mocą. Jego natężenie można dopasować do aktualnych potrzeb.

Osprzęt z oświetleniem pobiera niewiele energii, a jest bardzo przydatny np. w nocy, gdy trzeba skorzystać z toalety fot. Schneider Electric Polska Sp. z o.o.

W tym samym celu montuje się łączniki z wbudowanym czujnikiem ruchu. Dzięki niemu światło zapala się automatyczne tylko wtedy, gdy ktoś wchodzi do pomieszczenia, a gaśnie po ustalonym czasie. Osobną grupą są pokojowe regulatory temperatury – z pokrętłem lub elektroniczne. Umożliwiają ręczne bądź automatyczne sterowanie temperaturą w pomieszczeniu lub ogrzewaniem podłogowym.

Gniazda teletechniczne i wtyczkowe

Trudno wyobrazić sobie dom bez odbiorników elektrycznych – obecnie w każdym pomieszczeniu jest ich przynajmniej kilka. Aby przyłączyć do instalacji telewizor, lodówkę, mikrofalówkę, laptopa czy toster – trzeba zamontować gniazda wtyczkowe.

Podobnie jak łączniki, oferowane są w wariancie natynkowym, wtynkowym, oraz najpopularniejszym – podtynkowym. Mocuje się je na wkręty lub zaczepy rozpierające. Najbardziej rozpowszechnione są modele pojedyncze, przeznaczone dla jednego odbiornika, ale w sprzedaży też gniazda podwójne, potrójne, a nawet poczwórne. Elementy te mogą funkcjonować samodzielnie lub być łączone w moduły z łącznikami.

Podtynkowy regulator temperatury fot. Schneider Electric Polska Sp. z o.o.

Niezbędnym elementem gniazd wtyczkowych jest styk ochronny (bolec) połączony z przewodem PE, chroniącym przed porażeniem. O modelach zaopatrzonych w przesłonę torów prądowych, które uniemożliwiają włożenie do gniazda przedmiotów innych niż wtyczka, powinny pomyśleć osoby mające małe dzieci.

Do łazienek, pralni czy warsztatów, czyli pomieszczeń narażonych na rozbryzgi wody, przeznaczone są gniazda ze specjalną przesłoną i dodatkową uszczelką, które chronią przed zalaniem. Te najpopularniejsze oznaczone są symbolem IP44. Jeszcze szczelniejsze wyroby (np. IP65) montuje się np. na tarasie. Mają hermetyczną obudowę zabezpieczającą wnętrze gniazda przed strugami wody i kurzem. Podobnie jak w przypadku łączników, dostępne są także gniazda z podświetleniem, ułatwiające orientację np. w korytarzach czy toalecie.

Na oprawach oświetleniowych i osprzęcie umieszczony jest dwucyfrowy kod IP, który informuje o stopniu odporności na wnikanie ciał stałych i wody. Na zdjęciu model bryzgoszczelny oznaczony symbolem IP fot. Karlik Elektrotechnik Sp. z.o.o.

Również gniazda oferowane są w bogatej kolorystyce i stylistyce. Aby zachować spójność, najlepiej kupować je z tej samej serii co łączniki. W ostatnich latach upowszechniły się gniazda teletechniczne. Przeznaczone są do wtykania specyficznych wtyczek – antenowych, telefonicznych, głośnikowych, komputerowych itp. Wraz z upowszechnianiem się nowoczesnych urządzeń i standardów łączności, asortyment osprzętu poszerzył się o tak ciekawe modele, jak gniazda USB, HDMI czy naścienne ładowarki telefoniczne. Dzięki nim można pozbyć się z domu plątaniny kabli.

Zasady rozmieszczania osprzętu

Położenie łączników i gniazd należy zaplanować na etapie projektowania całej instalacji elektrycznej. Już wtedy warto znać przyszłe umiejscowienie mebli i sprzętów domowych. Jeżeli na jakiejś ścianie planujemy postawić dużą szafę, nie ma sensu umieszczać za nią kontaktu, bo będzie on bezużyteczny.

Łączniki montuje się tak, aby trafiać na nie intuicyjnie. Przeważnie wewnątrz pomieszczeń, po tej samej stronie ściany co klamka drzwi, około 140 cm nad poziomem podłogi. W pokojach dziecięcych i przeznaczonych dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, najwygodniejsza będzie wysokość 90–100 cm. W mniejszych pomieszczeniach (łazienka, kotłownia, spiżarnia) łączniki instaluje się zazwyczaj przed wejściem. Ważna uwaga dotycząca łazienek i kuchni – ze względu na możliwość zalania, osprzęt musi być w nich montowany w odległości nie mniejszej niż 60 cm od wanien, brodzików itp.

Popularnym rozwiązaniem jest grupowanie w jednej ramce osprzętu o różnych funkcjach. Na zdjęciu łącznik oświetleniowy i gniazdo wyposażone w wejście USB fot. Ospel

Z kolei gniazda osadza się na bardzo różnych wysokościach. W pokojach przeważnie ok. 30 cm nad posadzką, natomiast w kuchni i łazience – na wysokości 110– 120 cm. Ważne, by były umiejscowione nad szafkami stojącymi. Zawsze lepiej zaplanować za dużo, niż za mało gniazd. Odbiorników prądu ciągle przybywa i często w trakcie eksploatacji domu okazuje się, że nie ma gdzie podłączyć kolejnego telefonu komórkowego, dopiero co zakupionej zmywarki czy nowego ekspresu do kawy

 

Norbert Skupiński

FOT. Karlik Elektrotechnik/Ospel/Schneider Electric/Legrand/Kontat/Simon

 

Komentarze

FILMY OSTATNIO DODANE