Jak wykonać elewację?

Elewacja domu nie tylko pełni funkcję ozdobną, ale również chroni przed wpływem warunków atmosferycznych ocieplenie i konstrukcję ścian zewnętrznych. W domach jednorodzinnych wykorzystuje się kilka form wykończenia elewacji, zaczynając od standardowych tynków, poprzez różnego typu okładziny, a kończąc na ekskluzywnych obmurówkach kamiennych. Przy wyborze rodzaju elewacji trzeba brać pod uwagę również oddziaływanie zjawisk fizycznych, jakie zachodzą w ścianach zewnętrznych - zwłaszcza ich „oddychanie”.

Jak wykonać elewację?
Z artykułu dowiesz się:
  • Jak wykonać tynki na ociepleniu i murze?
  • Jak wykonać lekkie elewacje wentylowane?
  • Czym charakteryzuje się elewacja z ciężkich płyt kamiennych?
  • Jak zrobić elewację murowaną?
  • Jakie cechy mają okładziny klejone?

Tynki na ociepleniu i murze

To najpopularniejszy sposób wykończenia elewacji budynku, możliwy do wykonania na każdym rodzaju ściany. Do ocieplenia najczęściej wykorzystuje się styropian, ale w przypadku murów z betonu komórkowego lub gdy mur ma podwyższoną wilgotność, do ocieplenia należy użyć wełny mineralnej.

Umożliwi to dyfuzję pary wodnej na zewnątrz i szybsze jego osuszenie. Jako warstwę dekoracyjną nakładane są cienkowarstwowe, barwione masy tynkarskie na spoiwie mineralnym, akrylowym, silikonowym bądź silikatowym.

Rodzaj spoiwa decyduje o własnościach paroprzepuszczalnych tynku, trwałości barw, odporności na przywieranie zanieczyszczeń. Zawarte w tynku kruszywo lekkie o uziarnieniu 1-3 mm nadaje powierzchni strukturę i zależnie od sposobu zacierania pozwala na uzyskanie różnej faktury.

Tynki tradycyjne cementowo-wapienne można nakładać na podłożach murowanych, zatem takie rozwiązanie stosuje się głównie w przypadku ścian jednowarstwowych z ceramiki poryzowanej, betonu komórkowego lub ciepłochronnych bloczków, rzadziej jako wykończenie ścian trójwarstwowych.

Zaprawa tynkarska
Zaprawa do ręcznego wykonywania tynków cementowo-wapiennych wewnątrz i na zewnątrz. Fot. Kreisel.

Obecnie do tynkowania najczęściej wykorzystuje się gotowe masy tynkarskie nakładane agregatem i wyrównywane ręcznie. Ostateczną fakturę i barwę można uzyskać, nakładając tynk cienkowarstwowy - podobnie jak na ociepleniu - lub nanosząc dodatkowe warstwy ozdobne.

Oryginalne wykończenie uzyskuje się, obrabiając powierzchnie metodami kamieniarskimi, np. w celu utworzenia tynku drapanego, dziobanego czy o innej fantazyjnej strukturze. Tynki te z reguły wymagają malowania farbami elewacyjnymi przy użyciu pędzla lub natrysku hydrodynamicznego.

W obrębie cokołów - na ociepleniu i surowym podłożu - można nakładać specjalnie do tego celu przeznaczone tzw. tynki mozaikowe charakteryzujące się odpornością na długotrwałe zawilgocenie.

Lekkie elewacje wentylowane

Dość popularnym sposobem wykonania elewacji domu jest montaż lekkich okładzin z tworzywa sztucznego tzw. siding, drewna, płyt włóknowo-cementowych czy profilowanej blachy.

Lekka elewacja wentylowana z sidingu. Fot. Siding winylowy Vifront, VOX

Wszystkie te materiały montowane są na ruszcie nośnym drewnianym bądź systemowym, przy czym pod okładziną można umieścić główne lub dodatkowe ocieplenie ściany.

Pod warstwą elewacyjną powinna być utworzona pustka wentylacyjna o grubości 2,5-3 cm, a na izolacji z wełny mineralnej ułożona wiatroizolacja o wysokiej paroprzepuszczalności. Chroni ona przed zamoknięciem wełny i wydmuchiwaniem włókien materiału, pozwalając jednocześnie na przenikanie pary wodnej od strony ściany.

Panele czy płyty okładzinowe nie mogą być mocowane na sztywno do rusztu. Przy mocowaniu wkrętami czy gwoździami należy pozostawić niewielki luz, umożliwiający swobodne przesuwanie się elementów pod wpływem zmian temperatury.

Elewacje z ciężkich płyt kamiennych

Kamienne pokrycie elewacji wykonuje się najczęściej jedynie na części powierzchni ścian zewnętrznych jako uzupełnienie innych form wykończenia domu. Tym materiałem wykańcza się głównie dolne partie domu (cokoły) czy fragmenty elewacji frontowej, ale można pokryć nimi również całe powierzchnie elewacji.

Jako materiał okładzinowy wykorzystuje się płyty o dużych wymiarach z kamienia naturalnego (piaskowca, granitu, sjenitu, marmuru) i grubości 3-4 cm. Zależnie od podłoża i powierzchni obłożenia są mocowane metodą klejenia i za pośrednictwem kotew lub na systemowych podkonstrukcjach, co umożliwia ocieplenie powierzchni ściany pod elewacją.

Elewacja z piaskowca
Elewacja wykonana z płyt piaskowca. Fot. L. Jampolska.

Klejenie płyt kamiennych można przeprowadzić jedynie na sztywnym i wytrzymałym podłożu, np. w postaci murowanej ścianki osłaniającej izolację cieplną lub na ścianie jednowarstwowej.

Do mocowania należy używać specjalnych zapraw klejowych, a nie zwykłych cementowych. Między płytami pozostawia się szczeliny o szerokości kilku milimetrów, które pozwalają na „pracę” elewacji przy zmianach temperatury otoczenia.

Do montowania ciężkich okładzin elewacyjnych na dużych powierzchniach wykorzystuje się z reguły tzw. systemowe podkonstrukcje (stelaże), pozwalające na wygodną regulację płaszczyzny okładziny.

Elewacje takie wymagają indywidualnego zaprojektowania z uwzględnieniem rodzaju materiału pokryciowego (szkło, kamień, beton) i sposobu ich zamocowania.

Elewacje murowane

Utworzenie takiej elewacji wymaga - już na etapie fundamentowania budynku - utworzenia odpowiednio szerokiej ławy fundamentowej czy płyty, co pozwoli na oparcie na niej ciężkiej obmurówki, wzniesionej jako podłoże pod tynk lub murowanej „na gotowo”, np. z cegły klinkierowej.

Warstwa elewacyjna pełni jednocześnie rolę osłonową dla ocieplenia i tworzy wraz ze ścianą nośną trójwarstwową przegrodę zewnętrzna domu. Warstwę elewacyjną z przeznaczeniem pod wykończenie tynkiem można postawić z dowolnych materiałów ściennych o grubości 6-12 cm (pustaków ceramicznych, bloczków silikatowych, z betonu komórkowego), murując ją jednocześnie ze ścianą konstrukcyjną.

Cegła klinkierowa
Elewacja z cegły klinkierowej. Fot. Röben.

Jako ocieplenie używamy styropianu układanego najlepiej dwuwarstwowo (z przesunięciem styków), a warstwę nośną i elewacyjną łączymy kotwami osadzonymi w spoinach.

Natomiast elewacje z klinkieru, silikatowej cegły łupanej czy ozdobnych bloczków betonowych wykonuje się po postawieniu ściany nośnej, co ułatwia uzyskanie równej powierzchni elewacji i estetyczne jej wykończenie.

Paroprzepuszczalne ocieplenie z płyt wełny mineralnej łączy się ze ścianą nośną przy użyciu kotew wkręcanych i specjalnych talerzyków z noskiem, a pod warstwą elewacyjną tworzony jest ok. 3 cm odstęp wentylacyjny.

Cyrkulacje powietrza w tak utworzonej pustce zapewniają specjalne wkładki spoinowe umieszczone u dołu i na górze elewacji.

Okładziny klejone

Tańszą odmianą - w stosunku do elewacji murowanych czy z płyt kamiennych - są okładziny z płytek klinkierowych, betonowych, gresu czy drobnowymiarowych elementów kamiennych. Okładziny takie mocowane są metoda klejenia na ścianach murowanych lub po odpowiednim przygotowaniu również na warstwie ocieplenia.

Do przyklejania należy używać elastycznych zapraw klejowych, a w przypadku spoinowania również elastycznych mas fugujących. Obowiązuje też zasada nakładania kleju na podłoże oraz płytki, przy czym nie można dopuścić do pozostawienia wolnych przestrzeni w warstwie klejowej (tzw. metoda mocowania „mokre na mokre”).

W przypadku układania płytek na podłożu murowanym czy betonowym przygotowanie powierzchni ogranicza się do jej oczyszczenia i zagruntowania, natomiast montaż na ociepleniu wymaga specjalnego wzmocnienia warstw podkładowych, zależnie od ciężaru powierzchniowego okładziny.

Płytki elewacyjne
Okładzina z elastycznych płytek elewacyjnych. Fot. Inesta (Izoflex)

Stosunkowo lekkie elewacje o ciężarze powierzchniowym do 20 kg/m2 (np. płytki gresowe o grubości do 10 mm) układa się na typowych warstwach ociepleniowych z twardych odmian styropianu lub XPS.

Płyty klejone do podłoża i mocowane kołkami oraz warstwą siatki zbrojącej z włókna szklanego wtopiona w zaprawę klejową z tym, że kołki powinny przechodzić przez siatkę, a ich liczbę zwiększamy do 8 szt/m2.

Przy okładzinach, których ciężar powierzchniowy nie przekracza 40 kg/m2 (np. płytki klinkierowe, betonowe) konieczne będzie dodatkowe ułożenie siatki wtopionej w następnej warstwie zaprawy klejowej.

W przypadku układania cięższej okładziny musimy zapewnić dodatkowe zamocowanie przy użyciu kotew stalowych rozmieszczonych w poziomych rzędach co ok. 50 cm i zaczepionych w wycięciu płytki.

Ze względu na zapewnienie paroprzepuszczalności elewacji i możliwości swobodnego rozszerzania się przy zmianach temperatury, udział spoin powinien wynosić ok. 5% powierzchni elewacji.

Autor: Cezary Jankowski
Zdjęcie otwierające: Foveo-Tech
Zdjęcia w tekście: Kreisel, Profile Vox, L. Jampolska, Röben, Inesta (Izoflex)

Komentarze

FILMY OSTATNIO DODANE