Wiercenie - podstawowe zabiegi podczas prac montażowych

Narzędzia i technologie wykorzystywane przy wierceniu otworów w różnych materiałach należą do najczęściej wykonywanych zabiegów towarzyszących niemal wszystkim robotom wykończeniowym. O jakości i efektywności ich przeprowadzenia decyduje przede wszystkim dobór odpowiednich narzędzi roboczych i maszyn, ale również precyzja trasowania, stabilność zamocowania czy odpowiednie posługiwanie się urządzeniami roboczymi. Przykładowe techniki wykonywania typowych robót montażowych związanych np. zawieszeniem wyposażenia na różnych podłożach czy samodzielnym zmontowaniu elementów drewnianych lub z metalu pozwolą na dobór odpowiedniego sprzętu potrzebnego do wykonania planowanych zadań.

Wiercenie - podstawowe zabiegi podczas prac montażowych

Wiercenie w różnych materiałach

Typowe materiały, w których wykonywane są otwory to różne rodzaje ceramiki i betonu, metale oraz drewno i produkty drewnopochodne. Do każdego z nich przystosowane są odpowiednie narzędzia robocze, czyli wiertła z uchwytem o różnej budowie i dostosowane do zamocowania w wiertarkach ręcznych bądź stacjonarnych.

W przypadku urządzeń przenośnych najczęściej są to wiertarki wyposażone w dodatkowe funkcje i zasilane prądem z sieci elektrycznej, wbudowanego akumulatora lub instalacji pneumatycznej.

Przy pracach wykończeniowych w budownictwie najczęściej wykorzystuje się wiertarki umożliwiające pracę udarową, konieczną dla zapewnienia efektywnego wiercenia głównie w betonie.

Udarowa wkrętarka akumulatorowa Tryton ma 22-pozycyjne sprzęgło, które pozwala z dużą precyzją dostosować moment obrotowy do wykonywanych otworów. fot. PROFIX
Udarowa wkrętarka akumulatorowa Tryton ma 22-pozycyjne sprzęgło, które pozwala z dużą precyzją dostosować moment obrotowy do wykonywanych otworów. fot. PROFIX

Natomiast w trybie pracy bezudarowej wykonywane są otworu w drewnie czy metalu a także w niektórych podłożach ceramicznych.

Wiertła do wiercenia w produktach ceramicznych czy betonie przystosowane są najczęściej do pracy udarowej, gdy podczas obrotu narzędzia występuje również przesuw wzdłużny o dużej częstotliwości, generowany w wiertarkach udarowych lub energiczne uderzenia o znacznej energii przy pracy z młotowiertarką.

Wiertła o takim przeznaczeniu w części roboczej mają wstawione płytkę - ostrze tnące z tzw. widii - węglika spiekanego, materiału o dużej twardości co umożliwia wiercenie i kucie.

Do współpracy z wiertarką udarową część chwytna wiertła przystosowana jest do zamocowania w standardowym uchwycie wiertarskim i ma przekrój okrągły, trójkątny lub sześciokątny i o wymiarze nieco mniejszym niż nominalna średnica wiercenia.

Efektywność pracy tych wierteł będzie zadowalająca przy zagłębianiu się w niezbyt twardych materiałach ściennych - w cegle ceramicznej, silikatowej, niskiej klasy betonie, a samo wiercenie wymaga wywierania dość dużego nacisku poosiowego. Wiertła te często też się luzują - zwłaszcza z uchwytem walcowym.

Wiertło SDS Plus II Pointer. fot. fischer
Wiertło SDS Plus II Pointer. fot. fischer

Przy wykorzystaniu do wiercenia młotowiertarki współpracujące w nią wiertła mają specjalna budowę części mocującej najczęściej w wersji SDS plus, co pozwala na zatrzaskowe zamocowanie o zawsze takiej samej średnicy części chwytnej, niezależnie od ich nominalnego rozmiaru.

Ten tym uchwytu zapewnia stabilne zamocowanie bez efektu luzowania się połączenia, a także szybka wymianę wiertła.

W użyciem tych wierteł można wiercić otwory o średnicy do 16-20mm, a przy większych wymiarach wykorzystuje się otwornice z nasypem widiowym lub wolframowym.

Są one przeznaczone do pracy bezudarowej, i najczęściej wyposażone są w centralne wiertło prowadzące o średnicy 6 - 8 mm, które utrzymuje otwornicę w ustalonym miejscu, zwłaszcza na początku wiercenia.

Technologia wiercenia w podłożach betonowych i ceramicznych

W materiałach budowlanych najczęściej wiercone są otwory przeznaczone do osadzenia elementów w postaci kołków, kotew czy dybli mocujących różne wyposażenie.

Przy pojedynczych, jednopunktowych zamocowaniach niewielkie odchylenia od założonego miejsca wiercenia z reguły nie stanowią problemu, ale przy wielopunktowym osadzeniu elementów mocujących rozmieszczonych z dużą dokładnością trzeba zapewnić dostateczna precyzje wykonywania otworów.

Zależnie od mocowanej konstrukcji pomocne będzie wykorzystanie gotowego lub samodzielnie wykonanego szablonu, bądź wiercenie przez otwory w elemencie i wtedy z reguły potrzeba będzie pomoc drugiej osoby.

Montaż ułatwia też wykorzystanie kołków do szybkiego montażu, które osadza się bezpośrednio w otworach mocowanych elementów.

Przykładowo - zamocowanie listwy mocującej do powieszenia szafek kuchennych będzie przebiegać następująco:

- wyznaczamy wysokość zamocowania listwy i miejsce jej początku lub końca;

- przykładamy we wskazanych miejscach listwę i zaznaczamy przez otwór skrajny punkt zamocowania;

- wiercimy otwór o odpowiedniej średnicy i za pomocą kołka do szybkiego montażu mocujemy ją w pierwszym otworze;

- regulując położenie listwy ustawiamy ją w poziomie i wiercimy otwór na drugim końcu;

- po osadzeniu drugiego kołka listwa jest już stabilnie zamocowana, a dodatkowe punkty jej utwierdzenia wykonujemy przez rozmieszczone w niej otwory, następnie wstawiamy i wbijamy kołki.

W ten sposób można zamocować wielopunktowo inne wyposażenie, którego kształt pozwala na bezpośrednie wiercenie w podłożu.

Wiertła diamentowe DRYGRES 4DRILL do wiercenia na sucho we wszystkich rodzajach płytek ceramicznych. fot. Rubi Polska
Wiertła diamentowe DRYGRES 4DRILL do wiercenia na sucho we wszystkich rodzajach płytek ceramicznych, przede wszystkim w gresie porcelanowym, oraz innych materiałach wykończeniowych jak marmur czy granit. fot. Rubi Polska

W typowych materiałach ściennych w wyznaczonym miejscu wiercenie rozpoczynamy bez udaru, a punkt wiercenia warto zaznaczyć np. wykonując wgłębienie.

Po ustabilizowaniu się końcówki wiertła przy pracy młotowiertarką nie trzeba urządzenia mocno dociskać-wystarczy amortyzowanie odrzutu i zapewnienie stałego styku wiertła podłożem.

Podczas wiercenia zwłaszcza przy głębszych otworów wiertło należy okresowo wycofywać, co pozwala na usunięcie zwiercin, a w przypadku wiercenia w poziomym podłożu trzeba zapewnić usuwanie pyłu np. odkurzaczem.

Wiercenie dużych otworów i w twardej ceramice

Przy wykańczaniu łazienki czy gresowej posadzki zamocowanie czegokolwiek na twardym pokryciu wymaga użycia specjalnych wierteł, które umożliwia precyzyjne i szybkie wykonanie otworów pod kołki mocujące czy puszki instalacyjne.

Osadzenie w ścianie puszek w instalacji elektryczne pod gniazdka i łączniki, wymaga wywiercenia otworów o dużej średnicy najczęściej 67 mm.

Do tego celu, zależnie od rodzaju podłoża wykorzystuje się otwornice widiowe, wolframowe lub z nasypem diamentowym. Otwornice widiowe wycinają otwór dzięki ostrzom z węglika spiekanego rozmieszczonym na obwodzie garnkowego trzonka.

Zestaw koronek diamentowych DRYGRES do wiercenia na sucho otworów średnicy do 68 mm. fot. Rubi Polska
Zestaw koronek diamentowych DRYGRES do wiercenia na sucho otworów średnicy do 68 mm. fot. Rubi Polska

W miękkich materiałach mogą pracować w trybie obrotowym, a w twardych z użyciem udaru wytwarzanego również przez młotowiertarkę jeśli mają uchwyt typu SDS plus.

W praktyce, wykorzystywane są głównie to wiercenia w surowych ścianach z cegły i betonu.

Do wiercenia bezudarowego przeznaczone są otwornice z nasypem wolframowym, którymi przy użyciu zwykłej wiertarki można wykonać otwory w murze, a także płyta g-k i podobnych.

Sprawdzają się też przy wierceniu w miękkiej ceramice ściennej np. w pokryciach z uniwersalnych płytek ceramicznych.

Niezależnie od wielkości otworu jego wykonanie w twardym podłożu np. z płytek gresowych wymaga użycia specjalnych wierteł lub otwornic z nasypem diamentowym

Wiertła diamentowe z reguły nie mają wierteł centrujących i przy rozpoczynaniu wiercenia łatwo uszkodzić powierzchnię okładziny. Pomocna w tym może być specjalna, przyssawna prowadnica lub zakup droższej otwornicy z wiertłem centrującym.

Zaleca się wykonywanie wiercenia „na mokro”, co znacząco zwiększa trwałość narzędzia.

Otwory w metalach

Standardowe wiertła kręte do wiercenia w metalach produkowane są ze stali szybkotnącej HSS, ale do wykonywania otworów w twardych stalach np. stali nierdzewnej, konieczne jest użycie wierteł kobaltowych HSS-Co lub tytanowych HSS-TIN.

Wiertłami do metali można wiercić w drewnie i materiałach drewnopochodnych, tworzywach sztucznych, choć nie zawsze pozwalają na uzyskanie optymalnych efektów pracy np. z powodu możliwości odłupywania krawędzi otworu.

Zestaw 25 wierteł do metalu 1-13 mm HSS-Co DIN338. fot. Hikoki
Zestaw 25 wierteł do metalu 1-13 mm HSS-Co DIN338. fot. Hikoki

Wiercenie w drobnych elementach lub z użyciem wiertła o małej średnicy najlepiej wykonywać przy użyciu wiertarki osadzonej w stojaku co zapewnia większą precyzję wiercenie i zmniejsza ryzyko złamania wiertła.

Przed rozpoczęciem wiercenia w miejscu otworu należy zaznaczyć punktakiem- utworzone wgłębienie, zapobiegnie ślizganiu się wiertła po powierzchni na początku wiercenia.

Obroty wiertarki należy dobrać do rodzaju materiału jak i średnicy wiertła kierując się zasadą - mała średnia, duże obroty - i efektywnością zagłębiania się w materiał.

Przy wierceniu głębokich otworów w metalu wskazane jest chłodzenie wiertła np. wodą, emulsją czy rzadkim olejem. Przy wierceniu otworów o większym rozmiarze - np. powyżej 8-10 mm - pracę warto prowadzić dwuetapowo: najpierw wiertłem o mniejszej średnicy a później o docelowej.

Autor: Cezary Jankowski

Opracowanie: Aleksander Rembisz

Zdjęcia: fischer, Rubi, Profix, Hikoki

Komentarze

FILMY OSTATNIO DODANE
Copyright © AVT 2020 Sklep AVT